top of page
Image by Elin Gann

Stockholm

Yemek Rehberi

Fikadan Köfteye, Kuzeyin Sıcacık Mutfağına Yolculuk

İsveç mutfağı iki temel üzerine kurulu. Bir yanda "husmanskost" adı verilen, nesilden nesile aktarılan doyurucu ev yemekleri bulunuyor. Diğer yanda ise Baltık Denizi'nin ve Kuzey Denizi'nin soğuk sularından gelen somon, ringa, karides ve ıstakoz gibi deniz ürünleri yer alıyor. Uzun ve soğuk kışların şekillendirdiği bu mutfakta kurutma, turşu ve tuzlama gibi saklama yöntemleri de önemli bir yer tutuyor.

​

Bu mutfağın günlük hayattaki en görünür yüzü ise hamur işleri ve fika kültürü. Aşağıda Stockholm'de denenmesi gereken lezzetleri tek tek anlattım.

Fika

Image by Annie Spratt

Fika, İsveçlilerin kahve ve tatlı molasına verdikleri isim. Ancak bu kelime yalnızca bir moladan çok daha fazlasını ifade ediyor; İsveç kültürünün temel taşlarından biri olarak kabul ediliyor. Fika, kahveyi ayakta ve aceleyle içmek yerine oturup bir arkadaş, iş arkadaşı ya da sevdiklerle birlikte, yanında bir tatlıyla keyifle içmek anlamına geliyor.

​

Birçok işyerinde günde bir ya da iki kez fika saati bulunuyor ve bu saatlerde çalışanlar bir araya gelip sohbet ediyor. İsveçliler için fika, günün temposunu yavaşlatmanın ve sosyal bağları güçlendirmenin bir yolu.

​

Stockholm'de hemen her sokakta bir kafe ya da pastane (konditori) bulunuyor. Biz de seyahatimizde fika yapmayı ihmal etmedik. Fikanın en klasik eşlikçileri ise aşağıda anlattığım tarçınlı ve kakuleli çörekler.

Köttbullar (İsveç Köftesi)

Image by Divya Kothari

Köttbullar, İsveç'in ulusal yemeği olarak kabul edilen küçük ve yuvarlak köfteler. Genellikle dana ve domuz kıymasının karışımıyla hazırlanıyor ve kremalı bir sosla (gräddsås) servis ediliyor. Tabağın vazgeçilmezleri ise patates püresi, kırmızı renkli lingon reçeli ve tatlı ekşi turşu salatalık (pressgurka). Köftenin tuzlu tadının reçelin tatlılığıyla buluşması ilk başta ilginç gelse de bu uyum yemeğin asıl sırrı.

​

Türk okuyucular için ilginç bir ayrıntı da var: İsveç'in resmi Twitter hesabı 2018 yılında, İsveç köftesinin aslında 18. yüzyılın başında Kral XII. Karl'ın Osmanlı topraklarından getirdiği bir tarife dayandığını paylaşmıştı. Yani bu tabakta bizden de bir iz bulunuyor.

​

Biz de Stockholm'de İsveç köftesi yedik. Lezzeti gerçekten güzeldi, ancak fiyatını yüksek bulduk. Köfte esasen bir ev yemeği olduğu için birçok restoranda öğle menüsünde akşam fiyatının çok altında bulunabiliyor.

Kanelbulle (Tarçınlı Çörek)

Image by Beth Macdonald

Kanelbulle, İsveç'in en sevilen hamur işi ve fikanın olmazsa olmazı. Kakule aromalı yumuşak bir hamurun tereyağı, şeker ve tarçınla katlanıp düğüm şeklinde sarılmasıyla hazırlanıyor. Üzerine serpilen iri taneli beyaz "inci şeker" (pärlsocker), onu diğer ülkelerin tarçınlı çöreklerinden ayıran en belirgin özellik.

​

Kanelbulle'nin bugünkü haliyle yaygınlaşması, I. Dünya Savaşı'nın ardından şeker ve tereyağı kısıtlamalarının kalktığı 1920'li yıllara dayanıyor. İsveçliler bu çöreği o kadar seviyor ki her yıl 4 Ekim, "Kanelbullens dag" yani Tarçınlı Çörek Günü olarak kutlanıyor.

​

Kanelbulle'yi hemen her kafede, pastanede ve hatta süpermarketlerde bulmak mümkün. Pastanelerde taze ve sıcak olarak satılan çöreklerin lezzeti ise bambaşka.

Semla

Image by Dani

Semla, içi oyulup badem ezmesi ve bol krem şantiyle doldurulmuş kakuleli bir çörek. Üst kısmı kapak gibi geri yerleştiriliyor ve pudra şekeriyle süsleniyor. İsveçlilerin en çok heyecanla beklediği mevsimlik tatlılardan biri.

​

Gelenekte semla, Paskalya öncesindeki perhiz dönemi başlamadan önceki salı günü (Fettisdagen) yenirdi. Bugün ise genellikle Ocak ayından Paskalya'ya kadar pastanelerde satılıyor. Semlaya dair en bilinen hikaye ise 1771 yılında İsveç Kralı Adolf Fredrik'in, sonunda semla da yediği çok büyük bir akşam yemeğinin ardından hayatını kaybetmesi.

​

Kış sonu veya ilkbahar başında Stockholm'deyseniz semlayı mutlaka deneyimlemenizi tavsiye ederim. Son yıllarda kruvasan semla gibi modern yorumları da oldukça popüler.

Toast Skagen

Image by Jaida Stewart

Toast Skagen, İsveç restoranlarının en klasik başlangıçlarından biri. Tereyağında kızartılmış bir dilim ekmeğin üzerine mayonez, dereotu ve limonla karıştırılmış karides salatası konuluyor. En üste ise İsveç havyarı olarak da bilinen turuncu renkli balık yumurtası (löjrom) ekleniyor.

​

Bu tarif, 1958 yılında İsveç'in en tanınmış şeflerinden Tore Wretman tarafından yaratıldı. Adını, Danimarka'nın kuzey ucundaki balıkçı kasabası Skagen'den alıyor. Räksmörgås'tan daha zarif bir sunumu olan Toast Skagen, özel bir akşam yemeğine başlamak için ideal.

Babbouche

Babbouche-Snails-in-Moroccan-Media-1024x683.webp

Marakeş’te akşamları meydanı dolaşırken burnuna gelen o keskin baharat kokularının bir kısmı, muhtemelen kaynayan babbouche kazanlarından gelir.


Babbouche, yani Fas usulü salyangoz çorbası, hem sokak yemeği hem de halk arasında şifalı kabul edilen bir içecek.

​

Salyangozlar büyük bakır kazanlarda saatlerce, oldukça güçlü bir baharat karışımıyla birlikte pişirilir: zencefil, karabiber, anason, tarçın, nane, rezene tohumu, karanfil ve bazen biberiye… Bu karışım sadece lezzet için değil, sindirimi kolaylaştırdığı ve soğuk algınlığına iyi geldiğine inanıldığı için de kullanılır.

​

Kaseye doldurulan salyangozlar, küçük bir kürdanla kabuğundan çıkarılarak yenir. Çorbası ise ayrı bir keyiftir — bazı yerel halk, salyangozdan çok bu aromatik suyu içmek için gelir. Tadında güçlü baharat aromaları ve deniz tuzunun hafifliği hissedilir; alışılmışın dışında ama şaşırtıcı biçimde keyifli bir lezzettir.

Babbouche’un en iyi hali için doğrudan Jemaa el-Fnaa Meydanı’ndaki seyyar kazan tezgâhlarına gitmelisin.
Tezgâhların başında genelde yaşlı ustalar durur, kazanın kapağını kaldırdığında etrafa yayılan baharat buharı adeta seni içine çeker. En bilinen tezgâhlardan biri, meydanın kuzey kısmında akşamları kurulan “Snail Man” olarak anılan yaşlı satıcıya aittir. Yerel halk da turistler de oraya gider.

​

Taze Meyve Suları

Image by Filiz Elaerts

Marakeş’in sıcağında dolaşırken en iyi mola, şüphesiz ki bir bardak taze sıkılmış meyve suyudur. Jemaa el-Fnaa Meydanı’na yaklaştığında rengarenk portakal kasaları, dev cam sürahiler ve güleryüzlü satıcılar seni karşılar.
Bu tezgâhlar sadece içecek değil, Marakeş sokak kültürünün canlı bir parçasıdır.

​

En meşhuru, elbette Fas portakalından yapılan meyve suyu. Tatlı ve hafif ekşimsi aromasıyla dünyanın en lezzetli portakallarından biridir. Bardağa doldurulurken çıkan köpüğü bile taze olduğunun işaretidir. Sadece birkaç dirheme buz gibi bir bardak mutluluk içersin.

​

Ama sadece portakal yok: nar, greyfurt, karışık meyve, hatta kaktüs meyvesi suyu (figue de barbarie) gibi egzotik seçenekler de bulunur. Kaktüs meyvesinin suyu hafif yoğun kıvamlı ve şaşırtıcı derecede ferahlatıcıdır.
Satıcılar çoğu zaman “fresh! natural!” diye seslenir, gülümseyerek bardak uzatırlar.

​

Fiyat: Ortalama 5–10 dirhem

Original on Transparent.png

Thanks for submitting!

Subscribe to Get My Newsletter

©2024 GitmedenÖnce Bu sitenin tüm hakları saklıdır.

bottom of page